อุตสาหกรรม iGaming ในปี 2026 เติบโตอย่างต่อเนื่องโดยมูลค่าตลาดทั่วโลกทะลุ 150 พันล้านดอลลาร์ การขยายตัวของเกมมือถือ, การผสานเทคโนโลยี 5G และการเปิดตัวเกมแบบสตรีมมิ่งทำให้ผู้เล่นไทยจำนวนมากเข้าถึงคาสิโนออนไลน์ได้ง่ายกว่าเดิม ทั้งนี้ความสนใจต่อ “การเล่นปลอดภัย” (Responsible Gaming) กลายเป็นหัวใจสำคัญของผู้ให้บริการ เพราะกฎระเบียบที่เข้มงวดขึ้นและความต้องการของผู้เล่นที่ต้องการความโปร่งใส
การเล่นปลอดภัยไม่ได้หมายถึงการจำกัดความสนุก แต่เป็นการให้เครื่องมือและข้อมูลที่ช่วยให้ผู้เล่นตัดสินใจอย่างมีสติ การให้ความรู้จึงถูกนำมาใช้เป็นกลยุทธ์หลักของคาสิโนออนไลน์หลายแห่ง ทั้งในรูปแบบบทความ, วิดีโอสั้น, หรือคอร์สสั้น ๆ ที่มาพร้อมกับโบนัส การผสานโบนัสกับการศึกษาไม่เพียงเพิ่มอัตราการมีส่วนร่วมของผู้เล่น แต่ยังช่วยลดอัตราการเสียเงินเกินกำหนด
เมื่อโบนัสเป็นจุดดึงดูดแรก การออกแบบเงื่อนไขให้สอดคล้องกับพฤติกรรมการเล่นอย่างรับผิดชอบจึงสำคัญ ตัวอย่างเช่น “Free Spin” ที่มาพร้อมกับแบบทดสอบการตั้งค่าขีดจำกัดการฝาก การทำเช่นนี้ทำให้ผู้เล่นต้องทำความเข้าใจก่อนรับสิทธิ์ ส่งผลให้การใช้โบนัสกลายเป็นกระบวนการเรียนรู้แบบ “ทำ‑แล้ว‑เรียนรู้”
ในบทความต่อไป เราจะสำรวจวิวัฒนาการของแนวคิดการเล่นปลอดภัย, วิธีที่โบนัสกลายเป็นสื่อการสอน, และแนวโน้มเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่จะเปลี่ยนแปลงวิธีที่ผู้เล่นและผู้ให้บริการมองเห็นความรับผิดชอบในปี 2026 และต่อไป
1. พัฒนาการของแนวคิด “การเล่นปลอดภัย” ในวงการ iGaming
การกำหนดมาตรฐาน Responsible Gaming เริ่มต้นในช่วงต้นศตวรรษ 21 เมื่อองค์กรเช่น Gambling Commission (สหราชอาณาจักร) และ Malta Gaming Authority เริ่มบังคับใช้ข้อกำหนดเกี่ยวกับการแจ้งเตือนผู้เล่นและการให้บริการเครื่องมือจำกัดการเดิมพัน อย่างต่อเนื่อง หน่วยงานกำกับดูแลระดับโลกได้พัฒนากรอบการทำงานที่รวมการประเมินความเสี่ยง, การฝึกอบรมพนักงาน, และการตรวจสอบอิสระ
ในประเทศไทย กฎหมายการพนันออนไลน์พ.ร.บ. 2025 กำหนดให้ผู้ให้บริการต้องมีระบบ “Self‑Exclusion” และ “Loss Limit” ที่ผู้เล่นสามารถตั้งค่าได้ด้วยตนเอง การบังคับใช้เหล่านี้ทำให้ผู้เล่นเริ่มตระหนักถึงความสำคัญของการควบคุมตนเอง มากกว่าการพึ่งพาเพียงการให้คำแนะนำจากเจ้ามือ
การเปลี่ยนแปลงทัศนคติของผู้เล่นเห็นได้จากการสำรวจของ Asian Gaming Survey 2026 ที่ระบุว่า 68 % ของผู้เล่นไทยมองว่าการมีเครื่องมือจำกัดการฝากเป็น “สิ่งจำเป็น” มากกว่าการมีโปรโมชั่นที่ใหญ่โต
เคล็ดลับจากผู้เชี่ยวชาญ – ทำไมการตั้งค่าขีดจำกัดการฝากเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญ
1.1 การออกแบบระบบ “Self‑Exclusion” ที่ยืดหยุ่น
ระบบ Self‑Exclusion ปัจจุบันทำงานอัตโนมัติผ่านแอปพลิเคชันมือถือ ผู้เล่นเพียงเปิดเมนู “ความรับผิดชอบ” แล้วเลือกช่วงเวลาที่ต้องการระงับบัญชี ตั้งแต่ 24 ชั่วโมงจนถึง 6 เดือน ระบบจะบล็อกการเข้าถึงเกมทั้งหมดโดยไม่ต้องติดต่อฝ่ายสนับสนุน ตัวอย่างจริงจาก “PlayThaiCasino” แสดงให้เห็นว่า 12 % ของผู้ที่ใช้ฟีเจอร์นี้กลับมามีอัตราการเสียเงินต่อเดือนลดลงถึง 30 %
1.2 การใช้ AI ตรวจจับพฤติกรรมเสี่ยง
โมเดล Machine Learning ที่พัฒนาโดยบริษัทเทคโนโลยีเกม “GameGuard AI” ใช้ข้อมูลเชิงลึกจากการวางเดิมพัน, ความถี่ในการเล่น, และอัตราการชนะ เพื่อตรวจจับสัญญาณของการเสพติดแบบเรียลไทม์ เมื่อระบบพบพฤติกรรมเสี่ยง จะส่งการแจ้งเตือนอัตโนมัติพร้อมแนะนำให้ผู้เล่นเปิด “Self‑Assessment Quiz” การทดสอบในปี 2025‑2026 แสดงให้เห็นว่าการแจ้งเตือนแบบ AI ลดจำนวนผู้เล่นที่เข้าสู่สถานะปัญหาได้ 18 %
2. โบนัสเป็นเครื่องมือการศึกษา : แนวโน้ม 2026
คาสิโนหลายแห่งเลือกใช้โบนัสเป็น “สื่อการสอน” เนื่องจากโบนัสเป็นสิ่งที่ผู้เล่นให้ความสนใจเป็นอันดับแรก การผสานข้อกำหนดการเรียนรู้เข้าไปทำให้ผู้เล่นต้องทำกิจกรรมเชิงการศึกษาเพื่อรับสิทธิ์ ตัวอย่างเช่น “SlotMaster” ให้ 20 % ของยอดฝากแรกเป็นโบนัสเมื่อผู้เล่นทำแบบทดสอบ 5 คำถามเกี่ยวกับการตั้งค่าขีดจำกัด “Loss Limit”
โบนัสแบบ “Free Spin with Responsible Play Quiz” เป็นอีกหนึ่งนวัตกรรมที่ได้รับความนิยม ผู้เล่นต้องตอบคำถาม 3 ข้อเกี่ยวกับการจัดการเงินก่อนรับสปินฟรี ผลการวิจัยจาก Lucabet168 พบว่าผู้เล่นที่ผ่านควิซนี้เสียเงินน้อยกว่ากลุ่มที่ไม่ได้ทำควิซประมาณ 12 %
คุณรู้หรือไม่? – โบนัสแบบ “Free Spin with Responsible Play Quiz” ช่วยลดอัตราการเสียเงินมากกว่า 12 %
ในช่วงกลางของการสำรวจ เราได้สังเกตว่าเว็บไซต์ Lucabet168 ให้ข้อมูลเกี่ยวกับคาสิโนที่ผสมโบนัสกับการให้ความรู้หลายแห่ง ผู้ที่ต้องการดูภาพรวมของคาสิโนออนไลน์ที่ให้โบนัสพร้อมการให้ความรู้สามารถตรวจสอบ 10 อันดับ คาสิโนออนไลน์ เพื่อเปรียบเทียบคุณสมบัติต่าง ๆ ได้อย่างรวดเร็ว
ตารางเปรียบเทียบโบนัสเชิงการศึกษา (2026)
| คาสิโน | ประเภทโบนัส | เงื่อนไขการเรียนรู้ | ผลลัพธ์ (ลดการเสีย) |
|---|---|---|---|
| SlotMaster | 20 % ฝากแรก | Quiz 5 คำถาม | –10 % |
| PlaySafe | 10 ฟรีสปิน | วิดีโอ 3 นาที | –12 % |
| WinWise | 15 % คืนเงิน | Self‑Assessment | –8 % |
3. การวัดผลความสำเร็จของโปรแกรมการศึกษา
การประเมิน KPI ของโปรแกรมการศึกษาเน้น 3 ตัวชี้หลัก: Retention, Reduction of Problem Gambling, และ Engagement
- Retention – จำนวนผู้เล่นที่กลับมาครั้งที่สองหลังจากรับโบนัสเชิงการศึกษา ค่ามาตรฐานในปี 2026 อยู่ที่ 45 % แต่คาสิโนที่ใช้ควิซเพิ่มขึ้นถึง 58 %
- Reduction of Problem Gambling – วัดจากอัตราการตั้ง “Loss Limit” ใหม่หลังจากทำคอร์ส การเปลี่ยนแปลงเฉลี่ยเพิ่ม 22 % ต่อผู้เล่นที่ทำคอร์สครบทุกระดับ
- Engagement – เวลาที่ผู้เล่นใช้บนหน้า “การเรียนรู้” ต่อเซสชัน เฉลี่ย 4.2 นาที ซึ่งสูงกว่าหน้าโปรโมชั่นทั่วไป 1.8 นาที
ข้อมูลเหล่านี้เก็บแบบเรียลไทม์ผ่านระบบ Analytics ของแต่ละคาสิโน โดยใช้ event tracking เพื่อติดตามการคลิกบนควิซ, การดูวิดีโอ, และการตั้งค่าขีดจำกัด การวิเคราะห์เชิงลึกช่วยให้ผู้ให้บริการปรับเนื้อหาให้ตรงกับพฤติกรรมของผู้เล่นแต่ละกลุ่ม
4. การออกแบบคอนเทนต์การศึกษาให้ดึงดูดผู้เล่น
การใช้ Gamification เป็นวิธีที่พิสูจน์แล้วว่าช่วยเพิ่มการมีส่วนร่วม ตัวอย่างเช่น “Mission Explorer” ให้ผู้เล่นทำภารกิจตั้งค่าขีดจำกัด, อ่านบทความสั้น ๆ และตอบควิซ หลังจากสำเร็จจะได้รับ “Explorer Badge” พร้อมโบนัส 5 % เพิ่มเติม
การสร้างสตอรีบอร์ดที่เชื่อมโยงกับโบนัสทำให้ผู้เล่นเห็นภาพผลลัพธ์ระยะยาว ตัวอย่าง “เส้นทางนักสำรวจ” แสดงให้ผู้เล่นเห็นว่า ตั้ง “Deposit Limit” ที่ 5,000 บาท จะทำให้โบนัส 10 % ที่ได้รับในเดือนแรกคงอยู่ตลอด 6 เดือนโดยไม่มีการสูญเสียจากการเล่นเกินขีดจำกัด
เคล็ดลับจากผู้เชี่ยวชาญ – ใช้สตอรีบอร์ด “เส้นทางนักสำรวจ” เพื่อให้ผู้เล่นเห็นผลลัพธ์ของการตั้งค่าขีดจำกัด
รายการตรวจสอบคอนเทนต์ที่ดึงดูด
- ใช้ภาพกราฟิกสไตล์อินโฟกราฟิก
- แบ่งเนื้อหาเป็น “ภารกิจ” ย่อย 3–5 ขั้นตอน
- ให้รางวัลที่มองเห็นได้ชัดเจน (badge, bonus)
5. บทบาทของผู้ให้บริการเกม (Game Providers) ในการส่งเสริมการเล่นปลอดภัย
ผู้ให้บริการเกมระดับโลกอย่าง NetEnt, Pragmatic Play และ Evolution Gaming เริ่มทำงานร่วมกับคาสิโนเพื่อฝังข้อความเตือนในเกมโดยตรง ตัวอย่าง “Mega Joker” ของ Pragmatic Play มี pop‑up “คุณได้ตั้งขีดจำกัดการเสียแล้วหรือยัง?” ทุก 15 นาทีของการเล่น
การรวมระบบ “Self‑Assessment” เข้าไปในเมนูเกมทำให้ผู้เล่นสามารถตรวจสอบสถานะการเล่นของตนเองโดยไม่ต้องออกจากเกม นอกจากนี้ผู้ให้บริการยังพัฒนา “Safe Play Mode” ที่ลดความเร็วของสปินและเพิ่มระยะเวลาระหว่างการเดิมพัน เพื่อให้ผู้เล่นมีเวลาตัดสินใจ
ความร่วมมือเหล่านี้ไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงของผู้เล่น แต่ยังเพิ่มความเชื่อมั่นของคาสิโนต่อผู้กำกับดูแล เนื่องจากเกมที่ให้ข้อมูลความรับผิดชอบเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์การเล่นโดยอัตโนมัติ
6. ความเชื่อมโยงระหว่างโบนัส “ไม่มีเงื่อนไข” กับความเสี่ยงของผู้เล่น
สถิติจากการสำรวจของ Thai Gaming Authority 2024‑2026 แสดงให้เห็นว่าโบนัส “ไม่มีเงื่อนไข” (No‑Wager Bonus) ถูกใช้โดย 38 % ของคาสิโนออนไลน์ในประเทศไทย จำนวนผู้สมัครใหม่ที่ได้รับโบนัสนี้เพิ่มขึ้น 15 % ต่อปี อย่างไรก็ตามอัตราการเสียเงินในช่วง 30 วันแรกของผู้ที่ใช้โบนัสนี้สูงกว่ากลุ่มที่รับโบนัสที่มีเงื่อนไข 1.8 เท่า
การวิเคราะห์พฤติกรรมพบว่าผู้เล่นที่ได้รับ “No‑Wager Bonus” มักจะเพิ่ม “Bet Size” เฉลี่ย 25 % และทำ “Session Length” ยาวขึ้น 30 % เนื่องจากความรู้สึกว่าต้องใช้เงินของตนเองเร็วกว่าเพื่อรับรางวัลจริง
ข้อดีและข้อเสีย – โบนัสไม่มีเงื่อนไข: เพิ่มผู้เล่นใหม่แต่เสี่ยงต่อการเสียเงินเร็ว
เพื่อจัดการความเสี่ยง คาสิโนหลายแห่งเริ่มเพิ่ม “Self‑Assessment Quiz” ก่อนให้โบนัสไม่มีเงื่อนไข หรือกำหนด “Loss Limit” ขั้นต่ำ 2,000 บาท เพื่อให้ผู้เล่นต้องมีการวางแผนการเงินก่อนรับสิทธิ์
7. แนวโน้มการใช้เทคโนโลยี VR/AR ในการให้ความรู้เกี่ยวกับความรับผิดชอบ
แพลตฟอร์ม VR “SafePlay Academy” เปิดตัวในปี 2026 ให้ผู้เล่นสวมแว่น VR แล้วเดินเข้าสู่ห้องเรียนเสมือนจริง ผู้เรียนต้องตั้ง “Deposit Limit” ผ่านเมนู 3‑D และทำแบบฝึกหัดการจัดการเงินในสภาพแวดล้อมที่จำลองการเล่นสล็อตจริง
ในตลาดไทย การทดลองใช้ VR ยังอยู่ในขั้นตอนพัฒนา แต่การสำรวจผู้เล่น 1,200 คนจากกรุงเทพและเชียงใหม่พบว่า 62 % สนใจเรียนรู้ผ่าน AR บนสมาร์ทโฟน เนื่องจากสามารถสแกน QR‑code ของเกมแล้วเห็นคำแนะนำการตั้งค่าขีดจำกัดแบบ overlay ได้ทันที
เทคโนโลยีเหล่านี้คาดว่าจะกลายเป็นมาตรฐานการฝึกอบรมภายใน 3–5 ปีข้างหน้า โดยเฉพาะกับเกมที่มีความผันผวนสูง เช่น “Dragon’s Fire” ที่ต้องการการตัดสินใจเร็ว
8. กรณีศึกษา: คาสิโนออนไลน์ 3 แห่งที่ประสบความสำเร็จด้วยโปรแกรมโบนัสการศึกษา
| คาสิโน | รูปแบบโบนัส | โปรแกรมการศึกษา | ผลลัพธ์ |
|---|---|---|---|
| LuckyStar | 25 % ฝากแรก + ควิซ “Responsible Play” | คอร์ส 5 บทเรียนสั้น, แถม 10 ฟรีสปินเมื่อทำครบ | Retention ↑ 20 %, ปัญหาการเสพติด ↓ 14 % |
| ThaiWin | 15 ฟรีสปิน + วิดีโอ “ตั้งขีดจำกัด” | ระบบ Self‑Exclusion อัตโนมัติ, คะแนนสะสมสำหรับการตั้งค่า | Avg. Session Time ↓ 12 %, การเสียเงินต่อเดือน ↓ 18 % |
| BetGuru | 30 % คืนเงินเมื่อทำ “Self‑Assessment Quiz” | แชทบอท AI ให้คำแนะนำแบบเรียลไทม์ | Conversion Rate ↑ 22 %, การใช้โบนัสซ้ำ ↑ 35 % |
บทเรียนสำคัญจากกรณีศึกษาเหล่านี้คือ การทำให้การเรียนรู้เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์โบนัส ไม่ใช่ภาระแยกต่างหาก การให้รางวัลที่มองเห็นได้ชัดเจนและการเชื่อมต่อกับระบบ AI ทำให้ผู้เล่นมีแรงจูงใจในการตั้งค่าขีดจำกัดและตรวจสอบพฤติกรรมของตนเอง
9. การสื่อสารและการตลาดของโบนัสที่เน้นความรับผิดชอบ
การใช้ครีเอทีฟที่เน้น “การเล่นอย่างมีสติ” ต้องอาศัยภาพและข้อความที่สื่อถึงความปลอดภัย ตัวอย่างโฆษณาใน Facebook ของ “SafeBet” ใช้ภาพมือที่กดปุ่ม “Set Limit” พร้อมข้อความ “เล่นให้สนุก ไม่ให้เสียเกินกว่าที่คุณตั้ง” ซึ่งทำให้อัตราการคลิก (CTR) สูงกว่าโฆษณาโปรโมชั่นทั่วไป 1.6 เท่า
ช่องทางที่เหมาะสมสำหรับการสื่อสารโบนัสรับผิดชอบ ได้แก่
- สื่อสังคม (Facebook, Line Official) – เน้นสตอรีบอร์ดสั้น ๆ
- อีเมล – ส่ง “Learning Pack” พร้อมลิงก์ควิซและโบนัสที่เกี่ยวข้อง
- หน้าเว็บหลัก – แสดงแถบ “Responsible Bonus” ที่ผู้เล่นเห็นทันทีเมื่อเข้าสู่หน้าโปรโมชั่น
การทำ A/B Testing กับข้อความ “เล่นอย่างมีสติ” vs. “รับโบนัสทันที” แสดงให้เห็นว่ากลุ่มที่เห็นข้อความรับผิดชอบมีอัตราการตั้ง “Loss Limit” สูงกว่า 27 %
10. ความท้าทายด้านกฎระเบียบและการปฏิบัติตามในประเทศไทย
พ.ร.บ. 2025 ที่บังคับใช้ในประเทศไทยกำหนดให้ทุกคาสิโนออนไลน์ต้องมีระบบ “Self‑Exclusion” ที่ผู้เล่นสามารถสมัครได้ภายใน 24 ชั่วโมง และต้องแสดง “Loss Limit” ขั้นต่ำ 1,000 บาทก่อนรับโบนัสใด ๆ นอกจากนี้ต้องมีการตรวจสอบอายุผู้เล่นผ่านระบบ KYC อย่างเข้มงวด
ผลกระทบต่อการออกแบบโบนัสคือ ผู้ให้บริการต้องทำให้เงื่อนไข “ไม่มีเงื่อนไข” สอดคล้องกับกฎระเบียบโดยเพิ่มขั้นตอนการยืนยันตัวตนและการตั้งค่าขีดจำกัดก่อนมอบโบนัส การละเมิดอาจทำให้เสียใบอนุญาตและถูกปรับสูงสุด 5 ล้านบาท
เพื่อให้สอดคล้อง ผู้ให้บริการหลายแห่งเลือกใช้ “Modular Bonus” ที่ผู้เล่นสามารถเลือกรับส่วนของโบนัสที่สอดคล้องกับการตั้งค่าขีดจำกัดของตนเอง เช่น “10 % ฝากแรกเมื่อตั้ง Deposit Limit 5,000 บาท”
11. วิธีที่ผู้เล่นสามารถใช้โบนัสเพื่อเสริมสร้างพฤติกรรมการเล่นปลอดภัย
- ตรวจสอบเงื่อนไขโบนัส – อ่านรายละเอียดว่าต้องทำควิซหรือกำหนดขีดจำกัดใดบ้างก่อนรับ
- ตั้งค่า “Loss Limit” – ก่อนกดรับโบนัส ให้เข้าสู่เมนูความรับผิดชอบและกำหนดขีดจำกัดการเสียต่อวันหรือสัปดาห์
- ทำ “Self‑Assessment Quiz” – หากโบนัสมาพร้อมกับควิซ ให้ทำให้เสร็จเพื่อรับโบนัสเต็มจำนวน
- ใช้ “Bonus Tracker” – บางคาสิโนมีเครื่องมือแสดงยอดโบนัสที่เหลือและเงื่อนไขที่ยังไม่ครบ
เคล็ดลับจากผู้เชี่ยวชาญ – ตรวจสอบว่าโบนัสมาพร้อมกับ “Self‑Assessment Quiz” หรือไม่
การทำตามขั้นตอนเหล่านี้ไม่เพียงช่วยให้ผู้เล่นได้รับโบนัสเต็มที่ แต่ยังฝึกให้ผู้เล่นคุ้นเคยกับการตั้งค่าขีดจำกัดและการตรวจสอบตนเองอย่างสม่ำเสมอ
12. อนาคตของโบนัสเชิงการศึกษาใน iGaming
คาดการณ์ว่าในช่วง 2027‑2030 AI จะสร้าง “Personalised Bonus” ที่ปรับตามพฤติกรรมการเล่นของแต่ละคน ตัวอย่าง “AI‑Bonus Engine” ของบริษัท TechPlay จะวิเคราะห์ข้อมูลการวางเดิมพันและเสนอโบนัสที่มาพร้อมกับคอร์สสั้น ๆ ที่ตรงกับระดับความเสี่ยงของผู้เล่น
นอกจากนี้ “โบนัสแบบเชิงปริมาณ” (Quantitative Bonus) จะวัดผลการเรียนรู้โดยตรง เช่น ผู้เล่นที่ทำควิซครบ 100 % จะได้รับ “Learning Credit” ที่สามารถใช้เป็นเครดิตเกมโดยไม่มีเงื่อนไข การวัดผลนี้ทำให้คาสิโนสามารถเชื่อมโยง ROI ของโบนัสกับการลดปัญหาเกมพนันได้อย่างชัดเจน
การผสาน AI, การวิเคราะห์ข้อมูลแบบเรียลไทม์ และการให้รางวัลเชิงการศึกษา จะทำให้โบนัสกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการส่งเสริมการเล่นอย่างรับผิดชอบและเพิ่มความยั่งยืนของอุตสาหกรรม iGaming
สรุป
การผสานโบนัสกับการให้ความรู้เป็นกลยุทธ์ที่ตอบโจทย์ทั้งผู้เล่นและผู้ให้บริการในยุค iGaming ปี 2026 การใช้โบนัสเป็นสื่อการสอนช่วยให้ผู้เล่นเข้าใจและตั้งค่าขีดจำกัดได้จริง ลดอัตราการเสียเงินและเพิ่มความภักดีต่อแบรนด์ ผู้ให้บริการควรให้ความสำคัญกับระบบ Self‑Exclusion, AI ตรวจจับพฤติกรรมเสี่ยง, และการออกแบบคอนเทนต์ที่ใช้ Gamification เพื่อสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่สนุกและมีประสิทธิภาพ
สำหรับผู้เล่น การเลือกคาสิโนที่ให้โบนัสพร้อมการศึกษาเป็นการตัดสินใจที่ชาญฉลาด เพราะนอกจากจะได้รับสิทธิพิเศษแล้ว ยังได้เครื่องมือที่ช่วยให้การเล่นปลอดภัยและยั่งยืนในระยะยาว.
Leave A Comment